در صنایع حساس و استراتژیک نفت و پتروشیمی، نظارت دقیق و شفافیت در معاملات، نقشی حیاتی در جلوگیری از تخلفات و قاچاق ایفا میکند. سامانه ثامن به منظور ثبت الکترونیکی تمامی مراحل زنجیره تأمین، خرید، فروش، حمل و توزیع فرآوردههای نفتی و پتروشیمی راهاندازی شده است. این سامانه به نهادهای نظارتی امکان میدهد که روند معاملات را بهصورت مستمر رصد کنند و از سوءاستفادههایی مانند فاکتور فروشی، فرار مالیاتی و قاچاق جلوگیری کنند.
آشنایی با سامانه ثامن برای فعالان این حوزه، از شرکتهای پخش و توزیع گرفته تا مدیران مالی و حسابداران، اهمیت بالایی دارد. با استفاده از این سامانه، علاوه بر رعایت قوانین و مقررات، فرایندهای تجاری و مالی سریعتر، امنتر و شفافتر انجام میشوند. در ادامه این مقاله، به جزئیات عملکرد، خدمات و نحوه ثبت نام در سامانه ثامن خواهیم پرداخت.
سامانه ثامن: ابزاری برای رصد معاملات مهمترین صنعت کشور
سامانه ثبت الکترونیکی معاملات نفتی (سامانه ثامن) یا سامانه ثبت بر خط معاملات یک پلتفرم دولتی و رسمی ثبت الکترونیکی معاملات فرآوردههای نفتی و پتروشیمی در ایران است که با هدف افزایش شفافیت و کنترل قانونی در این بخش حساس اقتصادی طراحی شده است.
در سامانه ثامن، تمامی مراحل از تولید یا واردات فرآوردههای نفتی تا صادرات یا تحویل به مصرفکننده نهایی، بهصورت الکترونیکی ثبت و نظارت میشود. هرگونه نقص در ثبت، مغایرت دادهها یا عدم تأیید خریدار میتواند برای فعالان این حوزه پیامدهای مالیاتی (مانند مالیات صادرات) یا قانونی به دنبال داشته باشد.
راهاندازی سامانه ثامن باعث شده است که نهادهای نظارتی بتوانند بهصورت مستمر جریان معاملات را پایش کرده و از تخلفات مالی و قاچاق جلوگیری کنند. همچنین اطلاعات جمعآوری شده در این سامانه، به سازمانهای دولتی و مالیاتی امکان میدهد تا مالیات و حقوق قانونی مربوط به فرآوردهها را بهدرستی محاسبه و اعمال کنند.
محصولات خود را با زبانهای مختلف معرفی کنید تا در بازار جهانی دیده شوید.
سامانه ثامن چه کاربردهایی دارد؟
همانطور که بیان کردیم، سامانه ثامن در شفافیت و کنترل معاملات حوزه نفت و پتروشیمی کاربردهای گستردهای دارد و یکی از سامانههای صادراتی است. مهمترین این کاربردها را در ادامه با هم بررسی میکنیم:
1-ثبت الکترونیکی معاملات فرآوردههای نفتی و پتروشیمی
این یکی از اصلیترین کارکردهای سامانه ثامن است: کلیه اطلاعات مربوط به خرید، فروش، صدور فاکتور تجاری، محمولهها و معاملات فرآوردههای نفتی باید در این سامانه ثبت شود و ثبت سنتی و کاغذی پذیرفته نمیشود.
2-افزایش شفافیت و کنترل قانونی معاملات
هدف سامانه ثامن همین است: شفاف کردن زنجیره تأمین و معاملات تا بتواند نظارت بهتری فراهم کند و مسیر قاچاق را ببندد.
3-الزام ثبت فاکتور محمولههای صادراتی
در بخشنامههای گمرک تاکید شده است که فاکتور محمولههای صادراتی نفتی و پتروشیمی باید در سامانه ثامن ثبت شود. در واقع یکی مهمترین مدارک مورد نیاز برای صادرات محصولات نفت و پتروشیمی محسوب میشود.
4-ردیابی زنجیره تأمین تا صادرات
سامانه ثامن اطلاعات معاملات را از مبدا تا صادرات ثبت و قابل رصد میکند تا سوءاستفاده و تخلف کاهش پیدا کند.
نحوه ثبت نام و استفاده از سامانه ثامن
تمامی فعالان حوزه نفت و پتروشیمی که بر اساس قوانین موظف به استفاده از سامانه ثامن هستند، باید ابتدا حساب کاربری رسمی خود را ایجاد کنند. مراحل ثبتنام به شکل زیر انجام میشود:
- ورود به وبسایت رسمی سامانه
برای شروع، به آدرس رسمی سامانه ثامن (www.oil169.ir) مراجعه کنید تا فرایند ثبتنام به صورت امن آغاز شود. - ایجاد حساب کاربری جدید
گزینه «ثبتنام» یا «ایجاد حساب کاربری» را انتخاب کنید تا فرمهای ثبت اطلاعات برای شما فعال شود. - تکمیل اطلاعات هویتی و شرکتی
در فرمهای مربوطه، اطلاعات دقیق خود مانند، کد ملی یا شناسه ملی، کد اقتصادی شرکت، اطلاعات تماس معتبر، مشخصات کامل شرکت و … را وارد کنید.
- بارگذاری مدارک مورد نیاز
نسخه اسکنشده مدارک قانونی مانند کارت ملی، آگهی تأسیس، مجوزهای فعالیت و گواهی ارزش افزوده را بارگذاری کنید تا هویت و صلاحیت شما تأیید شود. - تایید و فعالسازی حساب کاربری
پس از ارسال اطلاعات، سامانه ثامن مدارک شما را بررسی میکند. در صورت تأیید، نام کاربری و رمز عبور از طریق پیامک یا ایمیل برای دسترسی به پنل کاربری فعال ارسال خواهد شد.
پس از تکمیل ثبت نام و ورود به سامانه، کاربران به پنل کاربری خود دسترسی دارند و میتوانند معاملات، فاکتورها و مستندات قانونی را ثبت و پیگیری کنند. این سامانه امکان مشاهده سوابق و گزارشهای مربوط به معاملات را فراهم میکند و مراحل ثبت و پیگیری را به صورت منظم و متمرکز در یک محیط واحد ارائه میدهد.
چه کسانی باید در سامانه ثامن ثبت نام کنند؟
بر اساس بخشنامه سامانه ثامن، تمامی افراد حقیقی و شرکتهایی که در زمینه تولید، واردات، صادرات، توزیع عمده، فروش، مصرف عمده، نگهداری یا حمل و نقل فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی فعالیت دارند، موظف به ثبتنام و ثبت معاملات خود در این سامانه هستند. این محصولات شامل مواردی مانند بنزین، نفتگاز، نفتکوره، گاز مایع، حلالها و سایر فرآوردههای اصلی نفتی و پتروشیمی میشوند.
عدم رعایت این تکالیف قانونی میتواند منجر به جرایم مالیاتی و محدودیت در فعالیتهای تجاری شود. برای سادهتر شدن مدیریت این الزامات و اطمینان از رعایت کامل قوانین، استفاده از نرمافزار حسابداری جامع میتواند کمک زیادی به کسبوکارها کند.
در سالهای اخیر، یکی از مهمترین دغدغههای صادرکنندگان و فعالان حوزه تجارت خارجی، نحوه بازگشت ارز حاصل از صادرات و تأمین ارز برای واردات بوده است. در همین راستا، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران سامانهای با عنوان سامانه نیما راهاندازی کرد تا تبادل ارز میان صادرکنندگان و واردکنندگان در بستری شفاف، کنترلشده و قانونی انجام شود.اما سامانه نیما چیست، چه کاربردی دارد و چرا نقش آن در صادرات تا این اندازه مهم است؟ در این مقاله، بهصورت کامل و به زبان ساده به این سؤالات پاسخ میدهیم. سامانه نیما چیست؟ سامانه نیما که مخفف «نظام یکپارچه معاملات ارزی» است، یک...
مزایای استفاده از سامانه ثامن
استفاده از سامانه ثامن برای فعالان حوزه نفت و پتروشیمی، فراتر از یک الزام قانونی، مزایای عملی و قابل توجهی به همراه دارد. نخستین و مهمترین مزیت این سامانه، افزایش شفافیت در معاملات است؛ با ثبت الکترونیکی تمامی خرید و فروشها، فاکتورها و محمولهها، کل زنجیره تأمین از تولید تا فروش و صادرات قابل رصد میشود. این شفافیت به کاهش تخلفات مالی و قاچاق کمک میکند و امنیت قانونی برای شرکتها و نهادهای نظارتی ایجاد میکند.
علاوه بر این، سامانه ثامن فرصتی برای کاهش ریسک تخلفات مالی و قانونی فراهم میکند. ثبت دقیق اطلاعات معاملات و صدور فاکتور در محیط الکترونیکی باعث میشود سوءاستفادههای مالی و فرارهای مالیاتی به حداقل برسد. در کنار این، امکان پیگیری لحظهای و ردیابی معاملات باعث میشود کاربران و نهادهای نظارتی بتوانند در صورت بروز اختلاف یا نیاز به بررسی اسناد، به سرعت اقدام کنند.
سامانه ثامن همچنین فرایندهای ثبت و گزارشدهی را استانداردسازی میکند. با استفاده از یک فرمت مشخص و تعریفشده برای ثبت اطلاعات، خطاهای انسانی و ابهام در مستندات کاهش یافته و کیفیت دادهها افزایش پیدا میکند. این شفافیت و استانداردسازی، اعتماد میان فعالان بازار را نیز تقویت میکند؛ وقتی معاملات و فاکتورها بهصورت ثبتشده و شفاف انجام شوند، امکان اختلاف و سوءتفاهم میان فروشنده، خریدار و نهادهای نظارتی به حداقل میرسد.
در نهایت، دادههای ثبتشده در سامانه ثامن اعتبار قانونی دارند و میتوانند به عنوان مدرک معتبر در مراجع قانونی و مالیاتی مورد استفاده قرار گیرند. به این ترتیب، سامانه ثامن نه تنها یک الزام قانونی است، بلکه ابزاری استراتژیک برای افزایش شفافیت، کاهش ریسک و بهبود فرایندهای تجاری در صنعت نفت و پتروشیمی محسوب میشود.
در سالهای اخیر، سامانه EPL گمرک ایران بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای تحول دیجیتال در حوزه صادرات و واردات راهاندازی شده است. این سامانه الکترونیکی با هدف سادهسازی و تسریع تشریفات گمرکی، کاهش بروکراسی اداری و افزایش شفافیت در فرآیندهای تجاری ایجاد شده است. از طریق سامانه EPL، بازرگانان میتوانند تمامی مراحل مربوط به اظهار کالا، پرداخت حقوق و عوارض گمرکی، دریافت مجوزها و ترخیص محمولهها را بهصورت آنلاین و بدون مراجعه حضوری انجام دهند. در واقع، EPL پلی ارتباطی میان گمرک، صادرکنندگان و واردکنندگان است که با یکپارچهسازی دادهها، انجام امور گمرکی را سریعتر، دقیقتر و ایمنتر کرده است....
تفاوت سامانه ثامن با سامانههای مشابه
سامانه ثامن در مقایسه با سایر سامانههای ثبت معاملات و تجارت، چند ویژگی منحصر به فرد و تخصصی دارد که آن را در صنعت نفت و پتروشیمی متمایز میکند. نخست اینکه این سامانه به صورت اختصاصی برای محصولات نفتی و مشتقات پتروشیمی طراحی شده است و تمرکز آن روی پیشگیری از تخلفات، قاچاق و فرار مالیاتی در این حوزه است.
ویژگی دیگر، یکپارچهسازی اطلاعات بین سازمانهای مختلف است؛ ثامن با همکاری گمرک، سازمان بورس و مالیات، امکان ثبت، پیگیری و تبادل دادهها را در یک پلتفرم امن فراهم میکند. این قابلیت باعث میشود که همه ذینفعان، از تولیدکننده تا نهادهای نظارتی، تصویر واقعی و لحظهای از معاملات داشته باشند.
همچنین، سامانه ثامن امکان ثبت و ردیابی دقیق کل مسیر معاملات، از تولید تا فروش و صادرات را فراهم کرده است، چیزی که در سامانههای عمومی معمولاً محدود یا ناقص است. از طرفی، نظارت مستقیم ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، اعتبار قانونی و امنیت اطلاعات را تضمین میکند و آن را به ابزاری استراتژیک برای شرکتها و نهادهای دولتی تبدیل میکند.
قابلیتها و عملکرد سامانه ثامن، راهی برای شفافیت صنعت نفت و پتروشیمی
همانطور که در این مقاله با هم بررسی کردیم، سامانه ثامن با تمرکز بر صنعت نفت و پتروشیمی، امکانات گستردهای را برای ثبت و پیگیری معاملات، مدیریت فاکتورها، ردیابی زنجیره تأمین و ارائه گزارشهای قانونی فراهم میکند. این سامانه با یکپارچهسازی اطلاعات بین نهادهای مختلف مانند گمرک، سازمان بورس و مالیات، امکان نظارت دقیق و شفاف بر جریان معاملات را ایجاد کرده و ثبت و پیگیری سوابق و مستندات قانونی را سادهتر میکند. به دلیل تخصصی بودن این سامانه، فعالیتها در حوزه نفت و پتروشیمی با دقت، صحت و امنیت بالاتر انجام میشود و کاربران میتوانند تمامی مراحل خرید، فروش و صادرات را به صورت متمرکز و قابل رصد مدیریت کنند.
